Een rasecht gat in de markt. Het is de droom van bijna elke ondernemer en het kan zomaar gebeuren. Het schiet u opeens te binnen, het wordt u in de schoot geworpen of het is het resultaat van jaren nadenken. Hoe dan ook, u ruikt uw kansen. U zou uw vinding natuurlijk best kunnen exploiteren in de B.V. die u samen met een compagnon voert. Maar het is uw idee en uw doorbraak. U aarzelt niet en brengt het idee onder in een eigen B.V. Niets staat uw toekomstig succes nog in de weg.
Een prachtig verhaal, maar u voelt het juridische addertje onder het gras al aankomen. Een addertje dat hier draait om de term corporate opportunities. Ofwel zakelijke kansen voor vennootschappen, want daar gaat het in bovenstaand voorbeeld om. Een nog redelijk onontgonnen gebied in Nederland, waar onlangs een rechtbank wel een belangrijke uitspraak over deed. Daarbij werd de partij die als aandeelhouder en bestuurder van een B.V. een corporate opportunity onthield aan diezelfde B.V., veroordeeld voor onbehoorlijke taakvervulling en onrechtmatige daad.
Waar gaat het nu precies om? Stel, twee aandeelhouders/bestuurders drijven in een B.V. een onderneming die accu’s ontwikkelt voor hybride auto’s. De doelstelling van de vennootschap is onder meer in de statuten vastgelegd: het ontwikkelen van elektronica en mechanica voor hybride auto’s. Een van de compagnons heeft een idee voor een nieuw soort dynamo voor hybride auto’s die meer rendement kan opleveren. Hij besluit het product in een eigen vennootschap onder te brengen. De andere compagnon komt daar achter en verzet zich daar tegen. Hij vindt dat de B.V. de vruchten van de nieuwe vinding hoort te plukken.
In de eerder genoemde uitspraak gaf de rechtbank (voor het eerst) een definitie van corporate opportunities, De rechtbank bepaalde allereerst dat de corporate opportunity een mogelijkheid voor de B.V. moet zijn. Dat is in de praktijk redelijk ingewikkeld om vast te stellen, maar laten we er in dit geval van uitgaan dat de B.V. praktisch en financieel in staat zou zijn de dynamo te ontwikkelen. Vervolgens moet worden nagegaan of de kans past of zou kunnen passen binnen de bedrijfsvoering van de vennootschap. Nu valt de dynamo misschien niet binnen de huidige activiteiten, maar wel binnen de doelstelling van de vennootschap. Dus ook hier heeft de benadeelde compagnon misschien een punt. Tot slot moet de bestuurder nagaan of de vennootschap een redelijk belang heeft of zou kunnen hebben bij het benutten van de kans. Het persoonlijk belang van de bestuurder speelt hier geen rol. Veel hangt af van de specifieke feiten en omstandigheden, maar op het eerste gezicht lijkt de dynamo-uitvinder niet sterk te staan. Hij loopt het risico als bestuurder te worden veroordeeld voor onbehoorlijke taakvervulling, waarvan onrechtmatig handelen in het verlengde ligt. In een dergelijk geval wordt hij aansprakelijk gesteld voor de schade die de vennootschap heeft geleden. Vaak gaat het daarbij om afdracht van de winst die is behaald. Het kan zelfs zo ver gaan dat derden die hebben meegewerkt aan onthouding van de corporate opportunity ook onrechtmatig handelen en een schadevergoeding moeten betalen.
De zaak waarover de rechtbank de uitspraak heeft gedaan is inmiddels in behandeling in hoger beroep. Er kan dus nog wel wat veranderen in de definitie. Maar de boodschap is duidelijk. Komt er een kans op uw pad, bedenk dan goed wat u daarmee doet. Werkt u maar voor één bepaald product met uw compagnon samen, leg dit dan duidelijk vast. Als uw insteek is om in de volle breedte met uw partner samen te werken, blijf dat dan ook doen. Anders kan het gat in de markt u nog wel eens duur komen te staan. Want als een zaak eenmaal zover is gekomen, is de oorspronkelijke samenwerking behoorlijk beschadigd. De kans dat u allebei uw vennootschappen kwijtraakt is daarmee nadrukkelijk aanwezig. En dat is een zakelijke kans die u liever niet op uw pad krijgt!
Roland Elzinga
Bron
Nijmegen Business, april 2010