De dubbele toets van de Zelfstandigenwet
ZOp grond van de huidige regels (artikel 7:610 lid 1 BW) is sprake van een arbeidsovereenkomst wanneer een arbeidsverhouding de elementen ‘arbeid’, ‘loon’ en een ‘gezagsverhouding’ bevat. In 2023 kwamen daar de -inmiddels welbekende- gezichtspunten uit het Deliveroo-arrest bij.
Het wetsvoorstel introduceert een nieuw lid 2 in artikel 7:610 BW. Wie aan twee cumulatieve toetsen voldoet, heeft de wettelijke garantie dat er géén sprake is van gezag en dus als zzp’er kan worden gewerkt:
De zelfstandigentoets (de persoon): Deze toetst het ondernemerschap in het economisch verkeer. Naast basisvereisten (KVK-inschrijving, btw-nummer, zakelijke rekening, facturatie) geldt dat de zzp'er over twee kalenderjaren minimaal drie verschillende opdrachtgevers moet hebben én jaarlijks een x-bedrag moet besteden aan risicovoorzieningen (zoals AOV, pensioenopbouw of beroepsaansprakelijkheidsverzekering).
De werkrelatietoets (de opdracht): Deze toetst de onafhankelijkheid binnen de opdracht. Partijen moeten de wil hebben buiten dienstbetrekking te contracteren. Daarnaast moet de zzp’er vrij zijn om te bepalen hoe, waar en wanneer het werk wordt verricht (behoudens objectieve tijd- of plaatsgebondenheid) en moet er gewerkt worden voor eigen rekening en risico.
Voldoet een arbeidsrelatie niet aan (één van) deze voorwaarden? Dan ontstaat niet automatisch een arbeidsovereenkomst. Men valt in dat geval terug op het bestaande kader: arbeid, loon en gezagsverhouding en het de afweging uit het Deliveroo-arrest.
Het wetsvoorstel leidt mogelijk tot problemen voor zzp’ers die via een intermediair werken. De wetgever merkt de intermediair namelijk aan als ‘de opdrachtgever’ en niet de feitelijke eindklant. Voor zzp’ers die via een intermediair werken, wordt het daardoor lastiger om te voldoen aan het vereiste van drie verschillende opdrachtgevers over een periode van twee kalenderjaren.
De eerste reacties
De markt reageert verdeeld op het wetsvoorstel. Hoewel belangenorganisaties (waaronder VZN, ZZP Nederland, Bovib en NBBU) de erkenning van zelfstandig ondernemerschap verwelkomen, klinkt er forse kritiek op de uitwerking. De cumulatieve voorwaarden zouden de veilige haven ontoegankelijk maken voor reguliere zzp’ers, met name voor zzp’ers die via een intermediair opereren. Bovendien houdt het verplichte bedrag aan risicovoorzieningen geen gelijke tred met de praktijk van bijverdienende freelancers. Dat de scepsis groot is, blijkt wel uit een peiling van Knab: 53% van de aan de peiling deelnemende zzp’ers wijst het wetsvoorstel af.
Veilige haven in zicht?
Het wetsvoorstel is nu in internetconsultatie en die loopt tot eind oktober 2026. Daarna start de parlementaire behandeling. Of de oversteek richting 2028 smooth sailing wordt, valt nog te bezien: in een dossier dat al jarenlang voor verdeling zorgt, ligt de haveningang voorlopig nog vol politieke dammen en praktische bezwaren.
Heeft u na het lezen van dit stuk behoefte aan advies rondom de Zelfstandigenwet? Schakel dan tijdig juridisch advies in. Onze arbeidsrechtspecialisten zijn deskundig op dit gebied.
