De deponeringsplicht
Aan het einde van ieder boekjaar moet het bestuur van een BV binnen een bepaalde termijn een jaarrekening deponeren (de deponeringsplicht) over het afgelopen boekjaar. Hiervoor gelden (fatale) deponeringstermijnen. Deze termijnen kunnen per BV verschillen, maar de uiterste termijn is 12 maanden na afloop van het boekjaar waar de jaarrekening op ziet. Het niet of niet tijdig deponeren van een jaarrekening kent verschillende risico’s. De twee meest in het oog springende risico’s zijn:
- Strafrechtelijke vervolging op grond van de Wet op de Economische Delicten (WED)
- Bestuurdersaansprakelijkheid in faillissement op grond van artikel 2:248 lid 1 en 2 en artikel 2:394 van het Burgerlijk Wetboek (BW)
Deze blog gaat over het tweede punt: het risico van bestuurdersaansprakelijkheid.
Het KVK schrijft hierover op haar website: “Bovendien kun je persoonlijk aansprakelijk gesteld worden als je niet op tijd deponeert en je bedrijf gaat failliet”. Hoewel in de kern kloppend, verdient dit een toelichting.
Bestuurdersaansprakelijkheid in faillissement
Bestuurdersaansprakelijkheid is iets waar team Faillissementen & Herstructurering, Financiering & Zekerheden vaker over schrijft. Zie bijvoorbeeld deze blog van collega Reinier Pijls over bestuurdersaansprakelijkheid algemeen.
Zoals uit die blog volgt, kent het verzamelbegrip ‘bestuurdersaansprakelijkheid’ veel vormen. In deze blog gaat het over één vorm, namelijk over artikel 2:248 BW (bestuurdersaansprakelijkheid in faillissement). Dit artikel biedt de curator een handvat om het bestuur van de gefailleerde BV aansprakelijk te stellen wegens ‘kennelijk onbehoorlijk bestuur’. Voor aansprakelijkstelling is vereist:
- dat het bestuur zijn taak kennelijk onbehoorlijk heeft vervuld; en
- dat dit kennelijk onbehoorlijk bestuur een belangrijke oorzaak is van het faillissement van de BV.
Het is voor de curator een nuttig wetsartikel: de curator hoeft geen ‘persoonlijk ernstig verwijt’ te onderbouwen zoals bij andere vormen van bestuurdersaansprakelijkheid en hij hoeft de omvang van zijn schade niet of nauwelijks te onderbouwen, noch te relateren aan de gemaakte verwijten. Die is namelijk gelijk aan het gehele faillissementstekort.
Bovendien geeft het tweede lid van dit wetsartikel de curator twee bewijsvermoedens. Eén van deze bewijsvermoedens is voor deze blog het meest relevant: als het bestuur niet heeft voldaan aan zijn deponeringsplicht, heeft het zijn taak onbehoorlijk vervuld én wordt vermoed dat die onbehoorlijke taakvervulling een belangrijke oorzaak is van het faillissement.
Bewijslast
Door de te late deponering staat dus van rechtswege vast dat het bestuur zijn taak onbehoorlijk heeft vervuld. Dit is dan ook niet meer te weerleggen. Dat dit een belangrijke oorzaak van het faillissement is, wordt vermoed. Uit vaste rechtspraak volgt dat het bestuur dit vermoeden kan ontzenuwen door andere feiten en omstandigheden aan te voeren die het faillissement hebben veroorzaakt.
Kortom, als u de jaarrekening van uw BV te laat deponeert en uw BV gaat later failliet, dan kan de curator u op grond van artikel 2:248 in combinatie met artikel 2:394 BW aansprakelijk stellen. In zoverre klopt de tekst op de website van de KVK. Deze aansprakelijkstelling kan ook als de jaarrekeningen wél op tijd gedeponeerd zijn, maar de te late deponering maakt de taak van de curator aanzienlijk makkelijker. De onbehoorlijke taakvervulling staat dan namelijk vast en de curator heeft een bewijsvermoeden voor het criterium dat de onbehoorlijke taakuitoefening een belangrijke oorzaak is van het faillissement. Het ligt dan op de weg van het bestuur om dit vermoeden te weerleggen, door andere feiten en omstandigheden aan te voeren die het faillissement hebben veroorzaakt.
Onbelangrijk verzuim
Bovendien kan het overschrijden van de deponeringstermijn worden aangemerkt als een ‘onbelangrijk verzuim’. In artikel 2:248 lid 2 BW is het onbelangrijke verzuim uitgezonderd van het verder strenge regime zoals hierboven beschreven.
Een overschrijding van de deponeringstermijn kan als onbelangrijk verzuim worden aangemerkt als de overschrijding er niet op wijst dat het bestuur zijn taak onbehoorlijk heeft vervuld. Hierbij kunt u vooral denken aan de situatie dat er een aanvaardbare verklaring bestaat voor de overschrijding, en dat de overschrijding maar van korte duur is.
Een verklaring kan zijn dat er sprake was van een computerstoring, of van andere vormen van overmacht. Daarbij geldt wel: hoe langer de overschrijding, hoe moeilijker het wordt om het aan te merken als onbelangrijk verzuim. Het is aan de aangesproken bestuurders om te stellen en te bewijzen dat sprake is van een onbelangrijk verzuim.
Direct aansprakelijk?
Ondanks de vergaande gevolgen van deze systematiek, bent u als bestuurder doorgaans niet direct aansprakelijk voor het gehele faillissementstekort indien u eenmalig de jaarrekening te laat deponeert.
Vaak is het enkele feit dat een jaarrekening te laat is gedeponeerd, niet de oorzaak van het faillissement. Het is een teken aan de wand dat de administratie wellicht niet op orde is en het bestuur zijn wettelijke taken niet (goed) vervult of heeft vervuld. Een curator zal vaak aanvullende feiten en omstandigheden moeten aanvoeren waaruit blijkt dat de kennelijk onbehoorlijke taakvervulling van het bestuur een belangrijke oorzaak van het faillissement vormt.
Wilt u de voor u (of uw bestuur) geldende risico’s op bestuurdersaansprakelijkheid inzichtelijk krijgen? Of wilt u advies over hoe u dergelijke risico’s kunt voorkomen? Neem dan contact op met een van onze specialisten.
