Hans Adriani: van 'ja, maar' naar 'het kan wél'
Hans Adriani, voormalig bestuurlijk aanjager en expert Wonen, Welzijn en Zorg voor Ouderen, opende de middag met de landelijke woonzorgopgave. De vergrijzing vraagt niet alleen om meer geschikte woningen, maar ook om nieuwe manieren van wonen, zorgen en samenleven. Tot en met 2036 bedraagt de totale opgave ruim 550.000 ouderenwoningen. Dat brengt de nodige uitdagingen met zich mee. Denk aan financiering, samenwerking, regelgeving en geschikte locaties. Toch liet Hans zien dat er ondanks alle 'ja, maars' al veel mooie initiatieven ontstaan.
Zo noemde hij het Knarrenhof in Hardenberg, waar ouderen zelfstandig wonen binnen een hechte gemeenschap, en Hart van Austerlitz, waar inwoners zelf het initiatief namen om wonen en zorg te organiseren. Ook Liv-inn in Hilversum en de Lang Leven Thuisflats kwamen voorbij als voorbeelden van woonvormen waarin gemeenschapszin, welzijn en zorg samenkomen.
De belangrijkste boodschap? Door samen te investeren in kwaliteit van leven, kunnen we bijdragen aan betere én betaalbare zorg.
Wonen of zorg? De juridische scheidslijn
Dat een passend woonzorgconcept ook juridisch om de juiste keuzes vraagt, maakten onze advocaten Jeroen Brinkman en Nika Niels duidelijk aan de hand van een praktijkcasus van Humanitas.
Wanneer is huisvesting juridisch gezien vooral wonen, en wanneer is deze ondergeschikt aan zorg of begeleiding? Het antwoord heeft grote gevolgen voor onder meer huurbescherming en de beëindiging van overeenkomsten. Niet alleen de contracten zijn daarbij bepalend. Ook het doel van de huisvesting, de afhankelijkheid tussen wonen en zorg en de feitelijke uitvoering wegen mee.
De les: begin niet met een standaardcontract, maar met het woonzorgconcept. Zorg vervolgens dat de juridische afspraken en de praktijk op elkaar aansluiten.
Het Slotervaart: maatschappelijke ambities én een haalbare businesscase
Hoe transformeer je een voormalig ziekenhuis tot een toekomstbestendige zorglocatie? Megan Talboom (Zadelhoff) nam de aanwezigen mee in de herontwikkeling van het voormalige Slotervaartziekenhuis in Amsterdam. Na het faillissement in 2018 kwam het omvangrijke complex in handen van Zadelhoff. De ambitie was helder: de maatschappelijke zorgbestemming behouden en het gebouw opnieuw geschikt maken voor uiteenlopende zorgverleners.
Dat bleek geen eenvoudige opgave. De gebouwen vroegen om forse investeringen, terwijl zorgorganisaties niet altijd over de financiële middelen beschikken om die zelfstandig te dragen. Langjarige huurafspraken, maatwerk in de contractstructuur en een gefaseerde herontwikkeling waren daarom essentieel.
Eline van der Zwaag, advocaat bij Poelmann van den Broek, sloot hierop aan met een juridisch aandachtspunt: hoe voorkomt een ontwikkelaar dat hij gebonden raakt aan een project dat juridisch niet uitvoerbaar blijkt? Een zorgvuldig geformuleerd ontbindingsrecht kan daarbij de nodige beslissingsruimte bieden.
Driestroom: als een goed plan toch vastloopt
Dat een maatschappelijk waardevol project niet automatisch een soepel ontwikkeltraject kent, bleek uit de case van Paul van Doorn (Giesbers Ontwikkelen en Bouwen). Voor woonzorgcomplex Lange Vierhout in Nijmegen werd een gebouw ontwikkeld met o.a. 50 individuele studio's, dagbestedingsruimten, een restaurant en een sportzaal voor cliënten van Driestroom.
Hoewel er een zorgvuldig uitgewerkt ontwerp lag en de omgeving bij de plannen was betrokken, liep het project vast op stedenbouwkundige eisen en welstandsadviezen. Meerdere ontwerpwijzigingen, aanvullende procedures en de overgang naar de Omgevingswet zorgden voor aanzienlijke vertraging. Uiteindelijk werd het gebouw in september 2026 opgeleverd. Daarmee ontstond een plek waar wonen, begeleiding en dagbesteding samenkomen.
Zoals Paul het tijdens zijn presentatie verwoordde: "Als het slaagt, geeft het veel voldoening. Je moet elkaar vast blijven houden. Ook bij tegenslagen."
De case maakte duidelijk hoe belangrijk het is om ruimtelijke randvoorwaarden en de belangen van alle betrokken partijen zo vroeg mogelijk scherp te krijgen én de juiste samenwerkingspartners op het juiste moment bij elkaar te brengen.
Paneldiscussie: moeten we niet ook kritisch kijken naar onze eigen eisen?
Tijdens de afsluitende paneldiscussie met Hans Adriani, Megan Talboom, Paul van Doorn en onze collega Rudi Minkhorst kwamen de verschillende perspectieven samen. Een belangrijk discussiepunt: waarom komen nieuwe eisen vanuit gemeenten of andere betrokken partijen soms pas laat in het ontwikkelproces op tafel? En kunnen we zelf ook kritischer kijken naar de eisen die we aan woonzorgvastgoed stellen? Daarbij was één uitgangspunt helder: op goede en humane zorg doen we geen concessies.
De conclusie van de middag? Een uitvoerbaar woonzorgproject vraagt meer dan goede plannen en juridische kennis. Het vraagt vooral om partijen die elkaars belangen begrijpen, tijdig samenwerken en bereid zijn bestaande uitgangspunten ter discussie te stellen.
Samen investeren in maatschappelijke impact
Naast het delen van kennis wilden we met het event ook maatschappelijk bijdragen. Daarom doneren we € 2.500 aan Stichting WoonVermogen, een initiatief verbonden aan het Leger des Heils dat zich inzet voor passende huisvesting voor kwetsbare mensen.
We bedanken alle sprekers en aanwezigen voor hun waardevolle bijdragen, scherpe vragen en open gesprekken.